Kiến thức cơ bản cấu tạo ô tô từ A-Z dành cho người chưa biết gì

Hạng B2
17/9/15
130
2.862
93
XXXX
512552

Chào các anh chị em - những người mà khi mở nắp capo (hay thậm chí còn ko biết nắp capo là cái gì) thấy một mớ hỗn độn các máy móc chi tiết trong đó mà ko phân biệt được cái gì ra cái gì, thì đây chính là loạt những bài học về cấu tạo ô tô được viết dưới dạng nền tảng căn bản nhất.[pagebreak][/pagebreak]

Em mạn phép các cụ nhà ta được làm cái topic này dành cho các newbie mới bắt đầu đam mê về xe cộ, kể cả chị em đều có thể học được. Đây sẽ là toàn bộ những kiến thức mà e học được, nghiên cứu và chắt lọc tổng hợp lại theo ngôn ngữ đơn giản nhất để 1 người nông dân cũng có thể hiểu được. Bài viết có thể sẽ được sửa đổi theo sự góp ý các bậc cao nhân nhà ta.

Trước khi học thì mình cần đưa ra 1 số nguyên tắc học để đảm bảo học hiểu nhanh nhất có thể:

Nguyên tắc 1: Học theo phương pháp diễn dịch: Có nghĩa là đi từ vấn đề lớn đến vấn đề nhỏ. Ví dụ học về động cơ thì trong động cơ có xi lanh, trong xi lanh có pít tông, trên pít tông thì có xéc măng...

Nguyên tắc 2: Học kiến thức nền ko lan man. Ví dụ chúng ta tạm thời ko quan tâm có bao nhiêu loại động cơ và vị trí đặt ở đâu trên từng loại xe, chỉ cần quan tâm 1 loại cơ bản và 1 ví trị cơ bản thông dụng nhất mà thôi.

Bài 1: Tổng quan cấu tạo chung ô tô

Trên ô tô có rất nhiều hệ thống làm việc đồng thời: động cơ, hệ thống bôi trơn, hệ thống điều hòa, hệ thống điện...Nói chúng là chúng ta chưa cần quan tâm gì tới tất cả các hệ thống đó. Chỉ biết rằng là nó liên quan tới nhau và giúp cho chiếc xe có thể chuyển động được 1 cách an toàn và tiện nghi cho con người.

Đầu tiên và quan trọng nhất cần phải học, đó chính là ĐỘNG CƠ - ĐÓ LÀ TRÁI TIM CỦA XE. Ta sẽ học về động cơ trước sau đó sẽ học các hệ thống phụ trợ liên quan động cơ, rồi mở rộng ra dần...

Bạn có biết: Chiếc xe ôtô chạy bằng xăng đầu tiên đã được vận hành vào năm 1887, tác giả của nó là ông Gotlib Daimler, người Đức.

Hết bài 1 / HV - Còn nữa...

Phần cập nhật bài mới nhất dành cho các thành viên đã theo dõi do bài bị đẩy qua nhiều trang, các newbie chưa cần quan tâm tới phần này
Bài 8 (Phần 3) - Chu trình 2: Lược dầu đến bơm dầu
Bài 8 (Phần 4) - Chu trình 3: Bơm dầu đến lọc dầu và két làm mát
Bài 8 (Phần cuối) - Chu trình cuối: Két làm mát đến trục khuỷu, thanh truyền, trục cam
Bài 9: Cách thăm dầu và tra dầu bôi trơn động cơ
Bài 10: Hệ thống làm mát động cơ
Bài 11: Hệ thống cung cấp nhiên liệu
Bài 12 - Hệ thống cung cấp không khí
Bài 13 - Hệ thống khí thải
Bài 14 - (Phần 1) Hệ thống khởi động
Bài 14 (Phần 2) - Trở về tuổi thơ
Bài 14 (phần 3) - Máy khởi động (Củ đề)
[BCOLOR=#ffff00]Newest[/BCOLOR] Bài 15 - Hệ thống điều hòa (Updated 18/08/2016)
 

Attachments

Chỉnh sửa cuối:
Hạng B2
17/9/15
130
2.862
93
XXXX
Bài 2: Tổng quan động cơ xe ô tô
Khi bạn mở nắp capo ở mũi xe lên thì động cơ sẽ nằm ở đâu? Đó là toàn bộ cụm phần bên dưới nắp đen có chữ VVT-i và biểu tượng TOYOTA đấy (tùy mỗi xe có chữ khác nhau, có thể là DOHC chẳng hạn...) Đừng hỏi VVT-i hay DOHC là cái gì, loạn đấy. Chưa đến lúc phải hiểu cái đó.


Chúng ta sẽ học về động cơ xăng trước, đừng quan tâm tới động cơ diesel.
Vậy làm thế nào mà động cơ nó chạy được nhỉ?
Hãy tưởng tượng động cơ là 1 cái hộp, trong cái hộp đó có 4 cái xilanh (giống xi lanh mấy y tá hay tiêm ấy), trong 4 xi lanh có 4 piston, và 4 cái piston ấy nó được xếp thẳng hàng và gắn trên 1 cái trục nằm ngang, trục này đâm xuyên qua cái hộp ra ngoài.

Khi piston trong mỗi xi lanh chạy lên chạy xuống sẽ làm quay cái trục này, trục này được dẫn qua 1 cơ cấu truyền động ra từng bánh xe làm bánh xe quay. (Xem hình 1 nhé)

Hình 1 - Động cơ xăng ô tô

Để ý xem cái trục mình nói ở trên là cái phần trục xanh lá cây trong hình 1 đó, trục này gọi là Trục khuỷu. Bây giờ chúng ta chưa cần quan tâm cái piston nó chuyển động ra sao và tại sao nó chuyển động được, chúng ta mặc định là nó chuyển động và làm trục khuỷu quay. Và từ trục khuỷu này nó sẽ truyền động sang hộp số... tới các bánh xe làm xe chuyển động.

Hết Bài 2 / HV - Còn nữa...
 
Chỉnh sửa cuối:
Hạng B2
17/9/15
130
2.862
93
XXXX
Sáng thứ 7, ngồi nhâm nhi ly cafe trong cái nắng vàng hiu hắt dịu nhẹ của mùa thu, ngắm những tà áo dài thướt tha đang hì hục cong đít đạp xe tới trường của mấy nữ sinh cuối cấp, lòng lại thấy bồi hồi (nói cho văn vẻ thế chớ ngắm áo dài éo gì, toàn là nhìn (. ) (. ) với cả ( | ) thôi. Chẹp chẹp, lại tiếc nuối 1 thời trẻ trâu. Giờ nhớn rồi, chỉ toàn lo xe với cộ, ko biết giờ này có cụ nào nhà ta đang hì hục ngồi mở máy thay pittong, tay biên gì do đợt lụt lội kinh hoàng ở SG vừa qua ko nhỉ?
Èo mẹ, dài dòng vãi. Tiếp nào.

Bài 3: Pittong làm trục khuỷu quay như thế nào?
Trước khi bắt đầu bài 3, hãy xem cái cụm pittong và trục khuỷu nó nằm trong khoang động cơ ra sao nhé (Hình 2).
1-abbmw-diesel628-1400862726354.jpg


Hình 2: Tổng quan cấu tạo bên trong động cơ

Ok, bài trước chúng ta hiểu pittong làm quay trục khuỷu, trục khuỷu thông qua 1 số các bộ phận truyền động khác (hộp số, ly hợp, trục các đăng...) làm quay bánh xe. Tạm thời ta chưa quan tâm tại sao pittong nó chuyển động lên xuống được và hộp số, ly hợp...là cái gì. Ta cùng xem xét pittong nó làm trục khuỷu quay ra làm sao. Hãy xem hình dáng của trục khuỷu

Hình 3: Trục khuỷu động cơ
Và cách mà pittong được gắn vào trục khuỷu

Hình 4: Pittong và trục khuỷu
Và cách mà pittong làm cho trục khuỷu quay

Hình 5: Chuyển động tịnh tiến -> chuyển động quay

Chúng ta thấy là 4 pittong có 4 cái cần màu xanh da trời nối với trục khuỷu (cần này gọi là thanh truyền, nhiều bác gọi là tay biên, tay dên). Khi pittong chuyển động lên xuống sẽ làm chuyển động tay biên, tay biên sẽ làm quay trục khuỷu như hình 5.

Hết bài 3/ HV - Còn nữa...
 
Chỉnh sửa cuối:
Hạng B2
17/9/15
130
2.862
93
XXXX
Vậy là giờ chúng ta biết pittong, trục khuỷu và tay biên, cùng tìm hiểu cấu tạo chi tiết của 3 bộ phận chính này.
Bài 4: Cấu tạo chi tiết của pittong, tay biên và trục khuỷu
4.1 - Piston
Picture2.jpg

Picture1.jpg

Hình 6: Piston
Chúng ta thấy trên phần thân piston (phần gần phía trên đầu) có 3 rãnh nhỏ tròn bao quanh. Đó chính là những rãnh xéc măng để lắp các bạc xéc măng vào. Xéc măng nó có 3 cái như thế này:
ranhsegment.jpg


Hình 7: Xéc măng
Nhớ lại cái kim tiêm có cái piston ở trong xi lanh, thì trên pison trong kim tiêm hay có cái miếng cao su đen đen trên thân để làm kín nước hay không khí đây, thì cũng giống như ở đây người ta dùng xéc măng để làm kín khí hoặc dầu nhớt) Thường mỗi piston có 3 xéc măng, 2 cái trên cùng là xéc măng khí (để ngăn khí lọt xuống dưới) và 1 xéc măng dầu ở dưới dùng (cái mà có cái lò xo xoắn xoắn bên trong đó), để ngăn dầu nhớt bôi trơn ở bên dưới lên trên. Còn dầu nhớt nó đâu ra thì chúng ta tìm hiểu sau.

4.2 - Thanh truyền (tay biên, tay dên)
Thường làm bằng thép các bon

Hình 8: Thanh truyền
Các bạn sẽ thấy nó có 2 đầu, đầu to và đầu nhỏ. Lưu ý mỗi đầu to nhỏ hình tròn sẽ có các bạc lót (to nhỏ) ở bên trong. Đầu nhỏ sẽ gắn vào dưới piston thông qua 1 cái chốt ngang. Còn đầu to sẽ ôm vào chốt khuỷu trên trục khuỷu. Cần có bạc lót ở đầu to và nhỏ để khi thanh truyền chuyển động quay và tịnh tiến quanh chốt piston và trục khuỷu được trơn tru và ko bị ma sát mài mòn. Ở đầu to ngoài dùng bạc lót, người ta có thể dùng vòng bi (gọi mỹ miều theo kiểu kỹ thuật là bạc đạn).
thanhtruyen.png

Các bác cần biết những cái này, bởi thanh truyền (tay biên, tay dên) này có thể bị gãy, cong do thủy kích (đừng search thủy kích là gì, tìm hiểu sau) hay các bác ra tiệm, mấy cụ thợ bảo là máy bị lột dên thì có nghĩa là cái đầu bạc lót này bị mài mòn như kiểu bị lột da, làm cho chuyển động quay của nó khục khặc, ko trơn tru nữa. (Cái này e sẽ nói tới trong 1 số bài tới đây)

4.3 - Trục khuỷu
truckhuyu.png

Hình 9: Trục khuỷu
Trục khuỷu thì đơn giản thế này, cũng chưa cần phải tìm hiểu sâu xa tại sao nó có hình dạng kỳ dị vậy. Các bác chỉ biết là nó có hình dạng vậy để quay cho mượt là được. Chỉ để ý cái phần đuôi thường sẽ có 1 cái bánh đà khá là to. Bánh đà này có 2 tác dụng chính: 1 là nó có quán tính (giống như khi các bác tác dụng 1 lực làm quay bánh đà sau đó thả tay ra thì theo quán tính nó vấn quay tiếp), cái quán tính này sẽ giúp trục khuỷu nó quay mượt và đều hơn, vì bình thường nó sẽ quay hơi giật cục 1 tí do thanh truyền nó truyền lực từ tịnh tiến sang chuyển động tròn sẽ có 2 điểm chết trên và dưới (chưa cần hiểu sâu), tác dụng thứ 2 là lúc khởi động máy (bật chìa khóa đề lên), bộ khởi động làm cái bánh đà này quay sẽ tác dụng 1 lực lớn hơn lên trục khuỷu để đẩy các piston hoạt động nhanh chóng, chứ bình thường ko có bánh đà, các bác thử lấy tay quay trục khuỷu xem có nặng ko?

Phần đuôi thì dẫn động ra bánh xe, còn phần đầu trục khuỷu, sẽ được gắn thêm bánh răng truyền động và hệ thống dây đai truyền động để chạy máy bơm, máy nén điều hòa, bơm dầu....kiểu kết hợp luôn, chứ ko phải là bơm nước, bơm dầu, máy nén điều hòa dùng điện acquy đâu nhé.

Hết bài 4/ HV - Còn nữa...
 

Attachments

Chỉnh sửa cuối:
Hạng B2
17/9/15
130
2.862
93
XXXX
Ok, vậy là chúng ta hiểu đc về piston, thanh truyền, trục khuỷu. Cái quan trọng nhất bây giờ là chúng ta tìm hiểu tại sao piston chuyển động được nhé, đó cũng chính là nguyên lý hoạt động của động cơ xăng đốt trong.
Bài 5: Nguyên lý hoạt động của động cơ
Hãy cùng xem 1 số bộ phận chính làm nên chuyển động pistontheo hình dưới:
Mophongdongco4xylanh.gif

Và xem nó hoạt động xem nào
Mophongdongco4xylanh.gif

Hình 10: Hoạt động của động cơ
Nhìn nó hoạt động mượt thế nhưng người ta chia làm 4 giai đoạn là Hút, Nén, Nổ, Xả. Trước khi nói sâu hơn, các bác lưu ý là khi động cơ ngừng chuyển động thì các piston nó có thể đang nằm ở kỳ hút, hoặc nén hoặc xả tùm lum trong đó. Chúng ta bật chìa khóa khởi động, acquy sẽ khởi động bộ khởi động để làm quay cái bánh đà, bánh đà sẽ quay trục khuỷu để lấy đà cho các piston chuyển động. Xong nhiệm vụ thì bộ khởi động hết tác dụng. Và khi các piston quay rồi thì tự nó đã hoạt động được rồi.

Lưu ý thêm người ta nhắc đến cái điểm chết trên (ĐCT) và điểm chết dưới (ĐCD) là hai cái điểm cao nhất và thấp nhất của piston khi chuyển động lên xuống.
Mỗi xi lanh chứa 1 piston thông thường có 2 xu páp: nạp và xả (tương ứng màu đỏ và xanh da trời ở trên), nó chẳng qua giống như cái nắp ngược để đóng mở giúp cho khí và nhiên liệu ra vào mà thôi.

5.1 - Kỳ hút
Theo quán tính từ bánh đà của trục khuỷu, piston sẽ chuyển động trong xi lanh đi từ ĐCT xuống ĐCD, xu páp nạp sẽ mở ra để hỗn hợp không khí và nhiên liệu đi vào buồng đốt (buồng đốt là khoảng ko giữa piston và xi lanh cũng với phần nắp máy phía trên đấy). Lưu ý 1 chút là không khí nó tự đi vào do sự giảm áp suất trong buồng đốt (các bác kéo cái piston trong kim tiêm lên thì tự nó hút ko khí vào đấy), còn nhiên liệu đc phun vào bởi cái vòi phun đặt cạnh xupap nạp, 2 cái tự hòa trộn với nhau trong buồng đốt. Cái này e sẽ phân tích cụ tỷ trong bài về hệ thộng nạp nhiên liệu nhé. Giờ thì kệ bà nó đi.

5.2 - Kỳ nén
Piston đi từ dưới lên trên nén ép hỗn hợp khí và nhiên liệu lại dưới áp suất cao. Cả xu pap nạp và xả đều đóng
5.3 - Kỳ nổ
Khi piston đi lên ĐCT thì bugi đánh tia lửa điện làm hỗn hợp nhiện liệu không khí cháy dưới áp suất cao đẩy piston xuống dưới, đây là kỳ duy nhất sinh công, các kỳ khác là chuyển động theo quán tính thoi.
5.4 - Kỳ xả
Khi piston bị đậy xuống dưới, theo quán tính lại nẩy lên trên, lúc này sẽ đẩy khí xả ra ngoài, xu páp xả mở ra để đẩy ra ngoài, qua ống xả và ra cái mà các bác gọi là khói xe đấy

Chu trình cứ thế lặp đi lặp lại. Lưu ý các xu páp được dẫn động bởi 1 cái trục cam nằm ngang phái trên cùng, trên trục cam người ta gắn các con đội ngay phía trên xupap. Trục cam này lại được dẫn động thông qua dây curoa, dây xích từ dưới trục khuỷu lên.

Bugi đánh tia lửa điện như thế nào thì có hệ thống đánh lửa của nó ta kệ bà nó đi tìm hiểu sau, xăng phun vào đúng thời điểm thì do cơ chế của nó cũng kệ ông nó đi, cứ từ từ, đừng nóng vội. Cứ hiểu vậy đã.


Làm tí cho dễ hình dung nhở (lưu ý, vừa xem các bác vừa hình dung trong đầu đâu là kỳ hút, đâu là nén, rồi kỳ nổ xả nhé)

Xem xong mà các bác hình dung đc là trên cả tuyệt vời, các bác hoàn toàn có thể vứt toàn bộ các câu chữ của e ở trên ko cần nhớ làm gì. Vì cái e cần là sự hình dung của các bác khi nhắc đến chứ ko phải là nhớ câu với chữ.

Về nguyên lý này thì các bác lên google search ra đầy, vấn đề là nhiều bác xem xong vẫn có thể ko hiểu ngay được vì nhìn nó khá phức tạp, e thì e dẫn giải lại theo phong cách "lông thôn" cho các bác dễ nhập.

Hết bài 5 / HV - Còn nữa...
 

Attachments

Chỉnh sửa cuối:
Hạng B2
17/9/15
130
2.862
93
XXXX
Tính viết tiếp mà đang đau đầu quá, ghi tên mấy bài dự định trước cho đỡ quên.
Bài 6: Cấu tạo của Xupap và Cơ cấu trục cam
Bài 7: Một số hỏng hóc và cách chẩn đoán bệnh động cơ.
Bài 8: Chưa nghĩ ra...haha
 
Hạng B1
16/3/08
67
37
18
Hay lắm, viết tiếp đi bác ơi. Em chạy xe được cả chục năm nay mà mấy thứ này chả hiểu mô tê gì sất xe có vấn đề gì chỉ biết tống vào xưởng cho thợ làm đâm ra mù tịt .
Đọc bài của bác cũng bắt đầu hiểu chút chút mở mắt ra được phần nào. Thks bác
 
Hạng B2
17/9/15
130
2.862
93
XXXX
Cảm ơn bác daiquoc đã cho e động lực viết tiếp. E sẽ cố gắng viết theo dạng đơn giản hóa nhất để ai cũng có thể hiểu được. E thấy tại VN mình thầy nhiều mà thợ ít quá, lúc học thì học như giáo sư, đâm ra nhiều ng học ko hiểu ko theo kịp nên chán bỏ học. E lấy đơn cử như học về nguyên lý động cơ, ng ta sẽ đưa ra cái hình ảnh như thế này (Cái này gọi là đơn giản lắm rồi đấy)
Untitled.png

Các bác nhìn thấy hoa mắt ko, èo mẹ, chán chả muốn đọc nữa. Trong khi chỉ cần biết các bộ phận chính Trục khuỷu, piston, tay biên, xupap, bugi là được rồi. Èo mẹ, cái van nạp, lò xo cũng đưa vào đây, mấy cái vòng đệm, rồi cò mổ, rồi dầu bôi trơn...chưa gì đã đưa vào lum nhum cả lên. Hiểu cái cơ bản xong rồi tự khắc nó phát sinh các cái sau. Ví dụ như biết xupap nó chạy lên chạy xuống là được rồi, kệ bà nó đi, mặc định vậy đã, để động cơ nó chạy đã, hiểu rồi, thì lúc đó hẵng xem xupap nó đc dẫn động bởi con đội, cò mổ rồi con đội đc dẫn động bởi trục cam, rồi trục cam lại đc dẫn động bởi trục khuỷu....

Vì thế e sẽ đi rất từ từ để ai cũng có thể dễ dàng hiểu được, ko cần phải đú theo mấy giáo sư làm gì, đến khi ra thực tế hoa mắt hoa mũi cả lên.

Cảm ơn các bác đã ghé thăm topic nhé.
 
Chỉnh sửa cuối:
Hạng B2
17/9/15
130
2.862
93
XXXX
Bài 6: Cấu tạo của Xupap và cơ cấu truyền động trục cam
Trục cam và xupap là 2 bộ phận chính của cơ cấu phân phối khí. Trước tiên hãy xem trục cam dẫn động xupap ra sao nhé
sohcengine1sl4.gif

Hình 6.1 - Cơ cấu dẫn động trục cam

Cái trục cam nằm ngang trên cùng đấy, nó có 8 vấu cam để điều khiển 8 xu pap đấy. Trục cam lại được dẫn động bởi trục khuỷu thông qua xích cam. Xem hình ảnh trong thực tế nào
Camshaft.jpg


truccam-0910-02.jpg

Hình 6.2 - Trục cam thực tế
Và trong cụm máy
truccam-0910-01.jpg

Hình 6.3 - Cơ cấu phân phối khí trong động cơ xăng đốt trong
Và mặt cắt ngang chi tiết
DOHC-Zylinderkopf-Schnitt.jpg

Hình 6.4 - Mặt cắt ngang trục cam và xupap
Lưu ý, khi mở nắp capo lên thấy trên nắp máy có chữ DOHC thì đó là xupap đc dẫn động bởi 2 trục cam, còn OHC hoặc SOHC là 1 trục cam. Còn VVT-i thì là hệ thống cảm biến liên quan đến thời gian đóng mở xu pap.

Trục cam thì đơn giản thế thôi, còn xu páp thì sao.
* Cấu tạo xu páp
xupap.png

Hình 6.5 - Cấu tạo xupap

Nhìn hình chắc ko cần giải thích gì về cấu tạo thêm. Chỉ lưu ý các bác có cái khe hở xupap (cái phần sát giữa mấu cam và đầu xu páp ấy, trong hình vẽ sát nịt vậy là chưa đúng). Cái khe hở này để khi xupap nó nóng nó nở ra thì ko bị cấn vào vấu cam. Đợt trước trên diễn đàn có bác hỏi là xe để lâu ko chạy thì khởi động rất dễ, còn khi chạy được 1 đoạn đường dài, tắt máy xong khởi động lại ko được là vì cái khe hở này đây. Nhiều bác cười vì vô lý tưởng bác đó hỏi ngu. Nhưng là vì cái xu pap nóng nó nở ra đội lên vấu cam, làm cái đế xupap (cái banh ra như cái kèn bên dưới đó) ko liền được với xi lanh, buồng đốt ko kín nên ko đủ áp suất buồng đốt, ko nổ được máy.

Lưu ý 2 là cái bạc dẫn hướng xu pap, màu vàng vàng trên hình đó. Xu pap trượt lên trượt xuống trong cái bạc dẫn hướng này. Trên bạc dẫn hướng có cái phớt dầu để ngăn ko cho dầu nhớt lọt từ ngoài vào trong buồng đốt. Cùng xem xupap trong thực tế ra sao nào
419292.jpg

Hình 6.6 - Xupap (lưu ý xupap nạp thường to hơn xu pap xả)

Hết bài 6/ HV - Còn nữa...
 
Chỉnh sửa cuối:
Hạng B2
17/9/15
130
2.862
93
XXXX
Bài 7: Một số các bộ phận khác của động cơ
Mot so bo phan khac.png

Nói chung nắp quy lát như là cái nắp máy có chứa các bộ phận như xu páp, trục cam...cái nắp này đậy lên thân máy đc ngăn cách bằng 1 cái gioăng cho kín. Thân máy là phần có chứa piston trở xuống đó. Các pác phải nhớ mấy cái tên này, chứ ra ngoài gara người ta bảo nắp quy lát, rồi thì gioăng nắp quy lát lại ngơ ngơ, thợ nó tinh lắm, nhìn bác nào ngơ ngơ là nó vặt lông ngay... :)))

Hết bài 7/ HV - Còn nữa...
 
Chỉnh sửa cuối:

Giới thiệu

  • Giấy phép MXH số 526/GP-BTTTT do Bộ TTTT cấp ngày 12/10/2015.
    Chịu trách nhiệm nội dung: Ngô Kỳ Lam .
    Công Ty Cổ Phần Ô Tô Xuyên Việt
    Địa chỉ: Tầng 6, Toà Nhà Việt Úc, 402 Nguyễn Thị Minh Khai, Phường 5, Quận 3, TP.HCM, VN.
    ĐT: 028 7307 6667

Facebook