Kiến thức cơ bản cấu tạo ô tô từ A-Z dành cho người chưa biết gì

Hạng B2
17/9/15
130
2.900
93
XXXX
Bài 14 (Phần 2) - Hệ thống khởi động xe ô tô
Trở về tuổi thơ


Bài này e sẽ tập trung phân tích về cái máy phát điện, bên cạnh đó, các bác sẽ hiểu lại 1 số nguyên lý về điện và từ trường học hồi cấp 2, 3 mà đến bây giờ e chắc chắn nhiều bác vẫn còn ngu ngơ mơ hồ.

Tuổi thơ dữ dội của các bác đã bao giờ vọc vạch cái mô tơ điện mini chưa nhỉ? Ví dụ như tháo cái quạt thổi lò than của bà nội ra chơi chẳng hạn? Trong cái quạt thổi lò than này có 1 cái mô tơ nhỏ, ng ta gắn cánh quạt lên mô tơ để khi mô tơ quay tạo ra gió thổi không khí vào lò than đấy. Hay là nghịch mô tơ trong xe ô tô đồ chơi chẳng hạn. Em nó đây

1857284cu_de_dream___wave_1 (1).JPG

Hình 14.6 - Mô tơ điện mini

Các bác có nhớ khi tháo mô tơ này ra có 2 miếng nam châm màu đen gắn cố định xung quanh phía trong vỏ mô tơ ko nhỉ? Cái này ng ta gọi là Sờ tai to[BCOLOR=#ffff00] (Stato)[/BCOLOR] đấy. Còn 1 cái bộ phận quay quay để gắn quạt vào các bác có thấy nhiều dây điện quấn lên nó ko? Đó là Rô to [BCOLOR=#ffff00] (Roto).[/BCOLOR] Điện sẽ được dẫn vào rô to dưới tác động của từ trường làm rô to quay. Điện năng chuyển thành cơ năng).

CÁC BÁC NHỚ CHO E CÁI LÀ [BCOLOR=#ffffff]STATO LUÔN ĐỨNG YÊN[/BCOLOR] CÒN ROTO LUÔN CHUYỂN ĐỘNG. STATO ĐỨNG YÊN, ROTO CHUYỂN ĐỘNG. NHỚ ĐIỀU NÀY ĐỂ ĐỌC PHẦN DƯỚI KO BỊ LOẠN.HAHA

Nhưng vấn đề là toàn bộ cái cụm roto nó quay tròn, vậy làm sao để truyền điện cho nó trong khi nó vẫn quay? Thế là người ta sinh ra cái chổi than. Xem ảnh
33152.png

Hình 14.7 - Chổi than và cổ góp

Ta thấy rằng điện được dẫn vào chổi than, chổi than này ép vào cổ góp của Roto để truyền điện, xem thêm hình
sxo1378169561.jpg

Hình 14.8 - Chổi than

Lõi chổi than là bột đồng ép, có 1 lò xo để nếu lõi đồng ép này bị mòn thì lò xo sẽ đẩy tiếp phần còn lại xuống. A đù, giờ thì các bác hiểu chổi than, cổ góp là gì rồi. Sau này cứ cái gì mà quay quay như máy bơm, quạt điện, mô tơ...mà bị mòn chổi than thì các bác biết nó mòn cái gì rồi đúng ko.

Mà đấy là chuyện của ngày xưa, còn bây giờ ta trở lại cái máy phát điện xem nào.
Máy phát điện thì cấu tạo kết cấu ngược với mô tơ, các bác lấy tay quay roto thì lúc này lại tạo ra dòng điện (Cơ năng chuyển thành điện năng). Nhưng lưu ý, lúc này Roto lại đc cấu tạo từ nam châm, và Stato lại cấu tạo từ các vòng dây (thường là dây đồng), điện sẽ được dẫn từ vòng dây của Stato ra ngoài.

Hình 14.6 - Roto và stato trong máy phát điện

Vậy nó tạo ra điện thế nào? Xem sơ đồ nguyên lý
May phat dien.gif

Hình 14.9 - Nguyên lý tạo ra điện

Ở hình trên, cái Roto đc biểu thị bởi thanh nam châm có chữ S, N quay quay đó. S, N biểu thị cho cực bắc và cực nam của nam châm. Khi quay như vậy các bác thấy điện kế đồng hồ thay đổi, có nghĩa là có dòng điện. Hiện tượng này là hiện tượng cảm ứng điện từ. Bản chất của nó là liên quan tới sự chuyển động electron nhưng mà đây là tiền đề đã đc chứng minh nên các bác ko cần cất công đi tìm hiểu làm mẹ gì. Có nghĩa là các bác cứ cho nam châm quay trong cuộn dây thì sẽ tạo ra điện trong cuộn dây. Thế thôi

Vấn đề ở đây là nếu cho nó quay như vậy thì lại tạo ra dòng điện xoay chiều trong cuộn dây. Các bác thấy trên ảnh chiều dòng điện cứ thay đổi tuần hoàn ko, thực tế là nó thay đổi hàng chục lần trong 1 giây. Số lần đổi chiều trong 1s ng ta gọi là tần số, ví dụ tần số 50Hz là 50 lần đảo chiều trong 1 s.

Nhưng mà thiết bị điện trên ô tô của chúng ta lại dùng điện 1 chiều, tức là phải ép dòng điện chạy theo 1 hướng thôi. Mịe, thế là lại phải đẻ ra cái Chỉnh lưu
800px-Getting_behind_the_tridge_rectifier.jpg

Hình 14.10 - Điod chỉnh lưu trong máy phát điện

Bộ chỉnh lưu chẳng qua là tập hợp của các Diod chỉnh lưu, Diod này có tác dụng chỉ cho dòng điện đi qua 1 chiều, nếu điện chạy chiều ngược lại thì ko được. Ng ta bố trí khoảng 6 cái Diod như vậy để đảm bảo điện 1 chiều ra mượt mà, ko bị ngắt quãng do chạy ngược lại quá lâu. Thế nhưng tốc độ trục khuỷu động cơ lúc nhanh lúc chậm, kéo theo Roto máy phát cũng nhanh chậm theo. Mà điện áp thì phải ổn định. Thế là đẻ thêm cái gọi là Tiết chế vi mạch (giống như cái ổn áp)
cp028176-alternator-voltage-regulator-brushes-cover-99-05-vw-jetta-golf-mk4-bosch-120a.jpg

Hình 14.11 - Tiết chế vi mạch

Giải thích cái này thực sự cũng hơi khó, nhưng mà nó khái quát như thế này
Trên cái roto ngoài nam châm, người ta quấn thêm cuộn dây ở phía dưới các nam châm này với mục đích để tạo thêm nam châm điện (người ta gọi cuộn dây trên roto này là các cuộn kích từ). Nam châm điện này khi hoạt động sẽ điều tiết được từ trường và làm cho dòng điện trong Stato luôn ổn định dù Roto quay chậm hay là quay nhanh. Điện được truyền vào cuộn dây roto qua Tiết chế vi mạch nhờ chổi than. Và tiết chế vi mạch lại lấy điện 1 chiều từ ắc quy và sau đó là từ chính điện xoay chiều đã chuyển thành 1 chiều tại bộ chỉnh lưu.

Hình 14.12 - Vi mạch của tiết chế

Trong tiết chế có bộ vi mạch gồm các Transitor, điện trở, diod...kệ bà nó đi, chẳng qua những thứ này để giúp điều tiết dòng điện 1 chiều, cũng là để điều tiết từ trường trong roto để đảm bảo điện áp ổn định tại stato.

Lưu ý là cuộn dây trên stato khác cuộn dây trên roto nhé, và điện dẫn đến các thiết bị tiêu thụ trong xe là đi ra từ Stato, còn điện trong Roto là lấy từ điện 1 chiều trong ắc quy, sau đó là từ điện đã đc chỉnh qua bộ chỉnh lưu của chính nó.

Lại làm tí cho thông não nhở

Hết bài 14 (phần 2)/ HV - Còn nữa...
 
Chỉnh sửa cuối:
Tập Lái
16/10/15
4
5
3
30
Bác chủ cho hỏi là tại sao người ta dùng động cơ chổi than mà không dùng loại không chổi than? Thứ nữa là dùng nắn dòng bằng diode (4 hoặc 6 con) thì dòng 1 chiều ra sẽ chưa chuẩn, phải cần đến tụ lọc, mà trong hình không thấy có.
Vậy khi dùng đến hệ thống âm thanh, nếu lấy trực tiếp điện từ máy phát được chỉnh lưu bằng diode chắc chắn nghe loa sẽ có tiếng ù. Đây là những thí nghiệm thời trẻ trâu mình đã thử nhiều :)
 
Hạng B2
17/9/15
130
2.900
93
XXXX
Vậy bộ chuyển đổi khí thảy có cần phải chăm sóc gì không bác HV?? Làm sao để nhận biết nó còn hoạt động tốt hay bị hỏng rồi. Thank
Bộ khí thải này dùng chất xúc tác, và bác lưu ý, chất xúc tác này trong phản ứng hóa học ko bị hao mòn cũng như ko bị chuyển thành chất khác. Nó đơn thuần chỉ là chất xúc tác thôi. Và thường thì bộ này dùng khi xe chạy đến 10 vạn vẫn ok. Xe bác chạy đc nhiêu cây rồi ạ?
 
Hạng B1
3/9/15
54
33
18
43
Xác nhận
confirm
Bộ khí thải này dùng chất xúc tác, và bác lưu ý, chất xúc tác này trong phản ứng hóa học ko bị hao mòn cũng như ko bị chuyển thành chất khác. Nó đơn thuần chỉ là chất xúc tác thôi. Và thường thì bộ này dùng khi xe chạy đến 10 vạn vẫn ok. Xe bác chạy đc nhiêu cây rồi ạ?
15 vạn ạ
 
Hạng B1
3/9/15
54
33
18
43
Xác nhận
confirm
Bác chủ cho hỏi là tại sao người ta dùng động cơ chổi than mà không dùng loại không chổi than? Thứ nữa là dùng nắn dòng bằng diode (4 hoặc 6 con) thì dòng 1 chiều ra sẽ chưa chuẩn, phải cần đến tụ lọc, mà trong hình không thấy có.
Vậy khi dùng đến hệ thống âm thanh, nếu lấy trực tiếp điện từ máy phát được chỉnh lưu bằng diode chắc chắn nghe loa sẽ có tiếng ù. Đây là những thí nghiệm thời trẻ trâu mình đã thử nhiều :)
Theo em Ắc qui sẽ đãm nhiệm vai trò tụ lọc. Bạn thử tháo ắc qui chỉ dùng nguồn từ máy phát sẽ có hiện tượng này. Đúng không bác HV??
 
Hạng B1
3/9/15
54
33
18
43
Xác nhận
confirm
Bác chạy trâu nhở. Thực ra tuổi thọ cái bộ chuyển đổi khí thải này khoảng 10 năm gì đấy, nhưng nói thật giả sử có hỏng chắc cũng ít người thay, Việt Nam mà...haizzz...nhắc lại thấy buồn...
15 vạn nhưng xe em khi nỗ máy vẫn "chảy nước" chỗ ống xả và mùi khí thải vẫn còn "thơm" bác ạ.
 
Reactions: hoangvuong2512
Hạng B2
17/9/15
130
2.900
93
XXXX
15 vạn nhưng xe em khi nỗ máy vẫn "chảy nước" chỗ ống xả và mùi khí thải vẫn còn "thơm" bác ạ.
Kinh đấy, nếu bác muốn xem bộ này hỏng hay chưa thì đi phân tích khí thải xem sao, ở VN mình toàn xăng đểu, trong khí thải có thể thêm phần nhỏ các khí chứa lưu huỳnh nữa, H2S chẳng han...
 
Tập Lái
16/10/15
4
5
3
30
Theo em Ắc qui sẽ đãm nhiệm vai trò tụ lọc. Bạn thử tháo ắc qui chỉ dùng nguồn từ máy phát sẽ có hiện tượng này. Đúng không bác HV??
Mình cũng nghĩ là lấy từ ắc quy cho ổn định đối với các thiết bị điện trong xe, vậy không thể nói ắc quy sẽ hết nhiệm vụ sau khi đề nổ máy.
 

Giới thiệu

  • Giấy phép MXH số 526/GP-BTTTT do Bộ TTTT cấp ngày 12/10/2015.
    Chịu trách nhiệm nội dung: Ngô Kỳ Lam .
    Công Ty Cổ Phần Ô Tô Xuyên Việt
    Địa chỉ: Tầng 6, Toà Nhà Việt Úc, 402 Nguyễn Thị Minh Khai, Phường 5, Quận 3, TP.HCM, VN.
    ĐT: 028 7307 6667

Facebook